Ürün Geri Çağırma Sorumluluk Sigortası

Sorumluluk sigortalarının bir çeşidi olan ürün sorumluluk sigortası, sigorta konusu bir malın üretilmesi sırasında meydana gelen bir olay ya da sigorta konusu ürünün üçüncü kişiler tarafından kullanılması sırasında sigorta ettirenin sorumlu tutulacağı bedensel veya maddi zararlardan doğacak tazminat taleplerine karşı güvence sağlamaktadır.

Ürün geri çağırma sigortası ise bu ürün sorumluluk sigortasından ayrı yapılan ancak o sigortasnın tamamlayıcısı niteliğinde olan bir sigorta çeşididir. Ürün geri çağırma sigortası, ürün üzerindeki kusurlar yüzünden üçüncü kişilerin bedeni veya maddi şekilde bir zarar görmesi veya bu kusurların bir zarara neden olma tehlikesi taşıması halinde, bu ürünlerin piyasadan geri toplanması için yapılacak masrafları karşılar. Bu ürünler, sigortalı tarafından üretilen, tedarik edilen ya da dağıtımı yapılan ürünler olabilir. Üründeki kusurlar, üretici firma tarafından tespit edilmiş olabilir, veya objektif değerlendirme ile var olduğu kabul edilmiş olabilir ya da yetkili yasal otoritelerin verdiği kararlarla belirlenmiş olabilir.

Bu arada ürünün toplatılması ve sonrasında maruz kalınacak maddi kayıplar konusunda sigorta ettirenin yasal sorumluluğu da ürün geri çağırma sigortası ile güvence altına alınmaktadır.

Genel olarak bütün üretici firmaların, gerektiğinde ürünlerini geri çekme planlamasını yapmış olmaları gerekir. Ancak ürün sorumluluk sigortası yaptırmış firmalarda bile bu planlamanın bulunmadığı görülmüştür. Bu biraz da firmaların ürünlerine güvenmesi ve ürünlerinden kaynaklanan bir sorun olacağına inanmaması yüzündendir. Oysa dünyada 2010 yılında 80’e yakın ürün için geri çağırma olayı olmuştur.

Örneğin Güney Kore’de 2 milyon dolarlık bir ürün geri çağırma hasarı olmuştur. Olayda üretim sırasında bir ürüne kötü niyetli olarak zehirli bir madde karıştırılmış ve sadece geri toplama masrafları ve üç haftalık işin durması sonucu firma toplam 28 milyon dolar satış zararı yaşamıştır. Bir başka olayda Alman otomobil devi Volkswagen, yakıt enjeksiyon sistemindeki bir sorun yüzünden 170 bine yakın aracı geri çağırmıştır.

Bu rakamlar oldukça büyük zararları işaret etmektedir ve ürün geri çağırma sorumluluk sigortasının ne denli gerekli olduğunun göstergesidir.

Ürün geri çağırma sigortası esas olarak şu hasarlar için güvence vermektedir:

  • Dağıtım teşkilatına ve gerekiyorsa kamuoyuna bilgi verme masrafları
  • Geri çağrılan ürünler belirlenecek toplama noktalarına iade etme masrafları
  • Geri çağrılan ürünlerin tasfiyesi veya yok etme masrafları
  • Geri çağrılan ürünlerin sınıflandırma masrafları
  • Geri çağrılan ürünlerin ara depolama masrafları
  • Geri çağrılan ürünlerin test masrafları
  • Geri çağrılan ürünlerin parça değiştirme ve onarma masrafları
  • Ürün geri çağırma işlemi sonucunda ortaya çıkan fazla mesai masrafları
  • Geri çağrılan ürünlerin nakliyat masrafları
  • Geri çağrılan ürünlerin gerekli performans ve kontrolleri ile ilgili masraflar

Bazı sigorta şirketleri, ürün geri çağırma sigortası hizmetlerini sunarken aynı zamanda, hasarın önlenmesi ve en aza indirilmesi konusunda uzman hasar kontrol mühendisleri, gıda riski konusunda deneyimli hasar kontrol uzmanları ve son derece deneyimli uzman bir ekiple danışmanlık hizmetleri ve halkla ilişkiler konusunda destek de vermektedir.

Tüketicinin korunması hakkında yasa, kusurlu ürünlerin neden olacağı zararlara ilişkin sorumlulukları düzenlemektedir. Yasa, ayıplı mal ve hizmetler başlığı altında, ayıplı malın neden olduğu bütün zararlardan, üretici, ithalatçı, satıcı, acente ve bayinin, tüketiciye karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını ifade eder. Ayrıca yasaya göre, satılan malın ayıplı olduğunun bilinmiyor olması bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Avrupa Topluluğu’nun 1985 tarihinde yayınladığı ürün sorumluluğu direktifi uyarınca da üretici, üründeki bir kusurun neden olduğu hasarlardan sorumludur. Aynı zamanda üreticinin sorumluluğu saklı kalmak üzere, ürünü ithal eden firma da üretici gibi kabul edilir ve üretici gibi sorumlu tutulur.

 

Ürün geri çağırma sigotası ile ilgili olarak, uygulama esasları, hangi durumları kapsadığı, hangi durumları kapsam dışı tuttuğu, hangi güvenceleri verdiği ve benzeri birçok konuda danışmanlık hizmeti alınmasında yarar bulunmaktadır.